Wat zijn ze waard, de excuses die premier Erdogan aanbood voor de massamoorden in Dersim? Hij sprak de woorden toch maar uit, hij zei het hardop, dat hij namens de staat excuses aanbiedt voor de gebeurtenissen in 1937 en 1938. Een unicum in de Turkse politiek. Maar tegelijkertijd is er helemaal niets nieuws onder de zon. Het is immers niet de eerste keer dat de pijn van mensen wordt misbruikt voor politieke spelletjes. En het is niet de eerste keer dat Erdogan simpelweg iets verklaart of besluit, zonder zijn voorstel eerst te bespreken in het parlement of er een nationaal debat aan te wijden. Hij regeert graag per decreet, en dit is er een voorbeeld van.
Een politiek spelletje? Natuurlijk, dat is het. Erdogan wilde gewoon oppositieleider Kilicdaroglu voor het blok zetten. Kilicdaroglu heeft zijn wortels in Dersim, familieleden van hem zijn destijds vermoord. Het Dersim-debat van de afgelopen dagen werd aangezwengeld door een parlementslid van de CHP, die zei dat de massamoorden gepland waren en dat het bevel tot de operatie afkomstig was van Atatürk, die destijds president was. Dat leidde tot heftige discussies in de CHP: veel CHP-parlementariërs vielen hun collega uit Dersim aan, want de CHP is de partij van Atatürk en destijds de enige toegestane partij. Kritiek leveren op de gebeurtenissen in Dersim tast hun politieke denken in essentie aan.
Erdogan mengde zich natuurlijk in de discussie, en de beschuldigingen tussen hem en Kilicdaroglu gingen al een paar dagen heen en weer. Erdogan nam de oppositieleider ook stevig op de korrel in de toespraak waarin hij zijn excuses aanbood. Wat een schaamteloos gedrag, om een politiek geschil uit te vechten over de rug van duizenden mensen die ongelooflijke pijn is aangedaan. Hoe moet het wel niet voelen voor de mensen in Dersim, om op deze manier gebruikt te worden voor persoonlijk politiek gewin van de premier?
Gerechtvaardigde operatie
Afgezien hiervan, is regeren per decreet een democratie onwaardig. Dat geldt voor beleid op elk terrein, maar helemaal als het gaat om de omgang met pikzwarte pagina’s uit Turkije’s geschiedenis, zoals de massamoorden in Dersim. Voor welgemeende excuses is eerst een zorgvuldig, oprecht en open debat nodig over wat er precies is gebeurd, waarom het zo liep en waarom excuses daarvoor op hun plaats zouden zijn. Deze excuses van Erdogan kwamen totaal uit het niets. Tot eergisteren stelde de officiële staatsgeschiedenis dat er destijds een opstand was in de provincie, dat die een bedreiging vormde voor de republiek en dat die opstand legitiem werd neergeslagen. Als dat zo is, waarom is er dan een verontschuldiging nodig? Het moet ook vreemd zijn voor Turken, die de staatsversie van de geschiedenis er op school ingeramd hebben gekregen. Waarom biedt onze premier verontschuldigingen aan voor een gerechtvaardigde operatie?
Uit het niets excuses aanbieden is geen manier om de geschiedenis onder ogen te zien. Dat doe je wel door alle historische taboes overboord te zetten en de kwestie van alle kanten te bekijken. Met de betrokkenen erbij. Open alle archieven, leg de verantwoordelijkheid daar neer waar die hoort, luister naar de verhalen en herinneringen van mensen, erken hun pijn. En dan kunnen excuses volgen – door de president, want hij vertegenwoordigt de staat, en niet door de premier, die slechts de regering representeert.
Geen troost
Het gevaar van deze verontschuldigingen is niet alleen dat ze geen troost bieden aan de overlevenden van Dersim en aan de nabestaanden, maar ook dat ze de weg naar werkelijke verzoening blokkeren. De excuses zijn al aangeboden, dus waarom zouden we de hele zaak oprakelen? Waarom nog pijn erkennen, waarom nog tot in detail onderzoeken wat er is gebeurd? Ik vrees de dag dat de overlevenden en de nabestaanden het zwijgen wordt opgelegd omdat Erdoğan zijn excuses al heeft gemaakt, en hen wordt gevraagd wat ze in hemelsnaam nog meer willen.
Dus nee, ik prijs Erdogan op geen enkele manier voor zijn verontschuldigingen. Het is treurig, maar ze kwamen veel te vroeg.
Als regeren per decreet een democratie onwaardig is, hoe zit dat dan met de VS waar tegenwoordig een groot deel van de wetten per decreet worden goedgekeurd op de 1e dag van het presidentschap? Wat vind je van semi-presidentiele dictaturen zoals Frankrijk? Of landen als Japan en Zuid-Korea? Dit hele stuk is een trieste aanval op Erdogan terwijl hij heeft gedaan wat moest gebeuren. Dat hij er zijn gewin uit slaat maakt hem enkel tot een goede politicus, zoals we ze hier in het westen al eeuwen kennen.
Regeren per decreet wordt binnenkort trouwens ook het nieuwe motto van de EU heb ik vernomen…
San, je gaat totaal niet in op argumenten maar sleept er (weer eens) andere landen bij. Het gaat hier niet over andere landen, het gaat hier over Turkije. Blijf gewoon eens bij het onderwerp.
Sommige Turkse staatsburgers kunnen niet op tegen feiten en argumenten die aan het licht brengen waaruit blijkt dat de huidige machthebbers in de persoon van Erdogan, zijn AKP en zijn regering gewoon ook niet deugen en even corrupt zijn als hun voorgangers, zo niet corrupter! En dan gaan ze voorbeelden van landen geven waar het nog slechter is. Dus als deze personen bijvoorbeeld te horen krijgen dat miljoenen mensen in Turkije dankzij het neoliberaal beleid van de regering Erdogan gedwongen worden om onder de armoede grens te leven, staan zij al klaar met het commentaar dat er mensen van de honger omkomen in Somalië, Ethiopië en nog een heleboel landen. Dat is een taktiek die al lang is achterhaald maar toch nog gehanteerd wordt. Zieliiiiiiig!!!!
Maar nu echt ter zake!
Ik geloof niet dat Erdogan eerlijk is in zijn zogenaamd excuus dat hij aan het volk van Dersim heeft aangeboden vanwege de massamoorden die op dit volk zijn gepleegd. Wat dat betreft snap ik jouw twijfels over de echtheid en oprechtheid van het excuus wel heel goed Fréderike. Het is weer de zoveelste demagogische actie, de zoveelste politieke misleiding van een meester in liegen en bedriegen.
Als premier Erdogan oprecht is in zijn excuses aan de Koerden dan had hij op zijn minst tot nu toe al lang ook de nodige excuses aan de Armenen moeten aanbieden. Weliswaar zijn de genocides op het Armeense volk ten tijde van het Ottomaans-Turkse Rijk gepleegd, dus zou je zeggen dat de huidige machthebbers daar niets mee te maken hebben, maar het tegendeel is waar. Want de huidige machthebbers, ook in de persoon van Erdogan, zijn partij en zijn regering, ontlenen juist een belangrijk deel van hun nationale trots toch aan de gemythologiseerde ‘heldhaftigheid’ van hun Turkse voorvaderen en de ‘grootsheid’ van hun voormalige ‘wereldmacht’ in de hoedanigheid van de Ottomaanse staat.
Dus waarom zou Erdogan de Koerden wel, maar de Armenen geen excuses aanbieden? Wat heeft dat te maken met het feit dat de genocide op de Armenen door de Ottomaanse staat werd gepleegd en de massamoorden op de Koerden ten tijde van de Turkse republiek van Ataturk plaatsvonden? Het feit dat Erdogan nu zijn excuses aan de Koerden heeft aangeboden komt voort uit een toevallig ontstane gelegenheid daartoe. Meneer Kilicdaroglu (oppositieleider en leider van de oorspronkelijk Ataturkiaanse partij CHP) zegt wat en premier Erdogan maakt daarop gelijk misbruik van de gelegenheid om naar hartelust in zekere zin direct maar vooral ook indirect wraak te nemen van Ataturk en al het belangrijke waar Ataturk voor was aan te vallen. Maar waarom die wraak en aanval op Ataturk (via een aanval op de CHP)? Ten eerste, omdat Ataturk gestreden heeft tegen de feodale, theocratisch-fundamentalistische, absoluut-monarchistische en op basis van de islamistische sharia-wetgeving regerende Ottomaanse staat. Ten tweede, omdat onder leiding van Ataturk (hoe gebrekkig en kritiekwaardig dan ook) de republiek is gesticht waarbij onder andere liberalisme, democratie, parlementarisme en secularisme tot de belangrijkste waarden gingen behoren. Precies de waarden die vreemd zijn voor de ideologie en staatsvorm die door Erdogan en de heimelijke islamistische beweging die hij stiekem aanhangt worden nagestreefd. In de republikeinse staatsvorm van Ataturk is er geen islaam die bepalend was voor het politiek bedrijf, zijn er geen islaamgeleerden die ‘namens god’ allerlei adviezen en decreten vervaardigden en zijn er geen religieuze rechters die aan seksistische, anderszins discriminatoire, door en door corrupte en willekeurige rechtsspraak deden. En dat is nog steeds oud zeer. Nog steeds liggen fundamentalisten en fundamentalistische realpolitici zoals Erdogan daar erg wakker van. Dat is de reden waarom zij -zo ook Erdogan- iedere gelegenheid benutten om Ataturk en zijn secularistische waarden en politieke verworvenheden aan te vallen door de CHP en CHP-leiders als Kilicdaroglu en hun beleid van het verleden en het heden aan te vallen. Daar horen ook de massamoorden op de Koerden in de regio Dersim bij. En dat is ook een belangrijke reden van het feit dat de genocide op de Armenen niet erkend wordt of excuses aan het Armeense volk worden aangeboden. Erkenning van de genocide op de Armenen zou immers de prestige van de fundamentalistische Ottomaanse staat en de bijbehorende islamitische waarden schaden. Dat willen de huidige Erdogans uiteraard voorkómen.
Het bovenstaande kan de indruk wekken dat Ataturk, zijn ideeën, zijn CHP en haar beleid geen blaam treft. Het tegendeel is waar. Ataturk heeft een belangrijke en positieve rol gespeeld in de omverwerping van een feodale en door de geschiedenis achterhaalde staat als de Ottomaanse staat. Hij heeft leiding gegeven aan de strijd voor de verdrijving van de imperialistische bezettingsmachten uit Anatolië. En hij heeft de republiek gesticht en daarbij ook allerlei progressieve waarden in Anatolië geïntroduceerd. Maar Ataturk is verworden van een vaderlandslievende, anti-imperialistische republikeise en democratische persoon tot een fascistische dictator die niet vies was van het praktiseren van puur dictatoriale onderdrukking en het plegen van massamoorden op de Koerden. Ataturk heeft een transformatie van progressief naar reactionair ondergaan, maar niet alleen hij! Ook zijn partij, de CHP, heeft dezelfde transformatie ondergaan. Tot de aantreding van de huidige leider Kilicdaroglu was de CHP op tal van punten niet of nauwelijks te onderscheiden van de MHP (de Turks-ultranationalistische, fascistische grijze wolvenpartij) en andere reactionaire partijen. Sinds Kilicdaroglu partijleider is heeft de CHP haar anti-Koerdische, nationalistische en militaristische retoriek gematigd. Kilicdaroglu, die zelf een Koerd is, is zodanig gebekt dat het nu lijkt alsof de CHP wezenlijk anders is dan de MHP of de andere reactionaire partijen, maar je ziet steeds dat het alleen maar zo lijkt. Want de ingebakken, gewortelde en deels verborgen ideologie van de CHP is die van een anti-Koerdische, nationalistische, militaristische partij. (Zoals het ook bij de MHP, AKP en de andere reactionaire systeempartijen het in meer of mindere mate naast andere kenmerken ook het geval is.)
In die zin vormen de excuses van Erdogan niet meer of minder dan een schoolvoorbeeld van huichelarij. En is Kilicdaroglu die nog steeds op de bres staat voor Ataturk op zijn minst een verrader van zijn eigen volk. Een verrader die nog steeds met de moordenaar van zijn volk collaboreert. De onderdrukte volkeren van Anatolië zijn dus veel beter af zonder deze huichelaars en verraders! Laat deze volksvijanden dus maar snel oprotten!